Budžetsko i kadrovsko planiranje: Drugo ime za optimizaciju

Od početka primjene Plana optimizacije javne uprave 2018. godine do danas, trošak za plate u državnom budžetu se povećao za 63 miliona, dok je broj zaposlenih povećan za čak 8%. 

Kako je i posljednji pokušaj smanjenja broja zaposlenih kroz posebne planske dokumente propao (kao što smo upozoravali da hoće na samom početku primjene), u ovoj analizi zagovaramo sistemsku upotrebu nedovoljno korišćenog i slabo razvijenog mehanizma kadrovskog planiranja kao jednu od alternativa.

Kadrovsko planiranje u Crnoj Gori svodi se na sporadične tabelarne prikaze broja zaposlenih u državnoj upravi, bez prethodno sprovedenih analiza o stvarno potrebnom kadru, uz odvojenost od procesa budžetskog planiranja. To ilustruju podaci da su kadrovski planovi za 2018. i 2019. godinu usvajani pola godine nakon usvajanja budžeta, ali i da se pribjegava njihovim neobrazloženim izmjenama.

Ne prati se izvršavanje kadrovskih planova, a oni ne sadrže ni važne informacije koje se odnose na angažovanje putem konsultantskih usluga i ugovora o djelu, ugovora o privremenim i povremenim poslovima i o dopunskom radu, iako se za ove vrste ugovora izdvajaju značajni iznosi. Državna revizorska institucija je utvrdila i da se ovi instituti angažovanja osoba za rad u državnoj upravi koriste neplanski i često zloupotrebljavaju. 

Da kadrovsko planiranje nije posmatrano kao mehanizam optimizacije javne uprave, govori i paralelno usvajanje Plana optimizacije javne uprave za period 2018-2020. godine.

Konsultativno saslušanje povodom kandidature za članstvo u Tužilačkom savjetu

Pogledajte snimak saslušanja, u kojem je učestvovao Stevo Muk povodom njegove kandidature za članstvo u Tužilačkom savjetu:

  • O prioritetima u radu i preporukama za unapređenje tužilaštva, kao što su ocjenjivanje, infrastruktura, bolje polaganje računa – u bukvalnom smislu finansijskog upravljanja ali i u smislu veće odgovornosti, i za one slučajeve koji nisu stigli do optužnice
  • O dosadašnjoj zarobljenosti institucije tužilaštva i spornim slučajevima;
  • O tome zašto članstvo u Nacionalnom savjetu za borbu protiv visoke korupcije nije nikakva prepreka: riječ je o savjetodavnom tijelu Vlade bez izvršnih ovlašćenja, a u sličnim tijelima smo i ranije učestvovali sa drugim NVO;
  • O tome zašto je tužilaštvu potreban novi kadar;
    i o drugim važnim pitanjima:

Stevo Muk predao prijavu za članstvo u Tužilačkom savjetu

Stevo Muk, predsjednik Upravnog odbora Instituta alternativa, podnio je prijavu za članstvo u Tužilačkom savjetu, po javnom pozivu koji je raspisala Skupština Crne Gore u skladu sa Zakonom o državnom tužilaštvu.

„Godinama smo ukazivali da je državno tužilaštvo ključ za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala, da je ono zarobljeno i kao takvo najodgovornije za zarobljavanje države. Novim zakonom je data prilika i nevladinim organizacijama da svojim učešćem doprinesu radu Tužilačkog savjeta i reformi tužilaštva, njegovom oslobađanju i efikasnijoj borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala. To su bili razlozi da se prijavim za člana Tužilačkog savjeta. Vjerujem da me preporučuje dugogodišnje iskustvo u analizi rada državnog tužilaštva. Zahvalan sam na podršci grupe uglednih nevladinih organizacija”, istakao je Stevo Muk u izjavi za medije povodom kandidature za članstvo.

Kandidaturu su podržale sedam prepoznatljivih i uglednih nevladinih organizacija sa iskustvom u oblasti vladavine prava, nadgledanja rada tužilaštva i borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala. Muka su podržale Akcija za ljudska prava, Mreža za afirmaciju nevladinog sektora – MANS, Centar za građanske slobode CEGAS, Politikon mreža, Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore, ADAMAS i Institut alternativa.

Stevo Muk je diplomirao na Pravnom fakultetu (Univerzitet Crne Gore, a postdiplomske studije završio je na Fakultetu političkih nauka, gdje je stekao akademsku titulu magistra političkih nauka. Jedan je od osnivača Instituta alternativa, čijim Upravnim odborom predsjedava od 2007. godine.

Radio je za Švedski institut za javnu administraciju (SIPU) u regionalnom projektu TACSO. Bio je osnivač i izvršni direktor Centra za razvoj nevladinih organizacija (CRNVO) od 1999. do 2007.godine. Obavljao je poslove koodinatora programa za civilno društvo, medije i romskog programa u Fondaciji za otvoreno društvo – Predstavništvo Crna Gora 2001. godine.

Radio je kao konsultant za OECD, SIGMA, Svjetsku banku, Regionalni savjet za saradnju (RCC), Fondaciju Friedrich Ebert, fondaciju Heinrich Boell, RESPU.
Od januara 2021. godine je član Nacionalnog savjeta za borbu protiv korupcije na visokom nivou. Bio je član Savjeta za reformu javne uprave, i član Savjeta za saradnju organa državne uprave i nevladinih organizacija i Savjeta za reformu javne uprave Ministarstva pravde.

Od 2019. do 2021. godine je bio član Radne grupe za pregovaračko poglavlje 24 – Pravda, sloboda i bezbjednost. Učestvovao je u radu brojnih radnih grupa za izradu predloga zakona i strateških dokumenata.

Učestvovao je radu radne grupe za izradu nacrta Zakona o specijalnom državnom tužilaštvu, kao i u pripremi komentara Instituta alternativa na nacrte zakona o državnom tužilaštvu, kao i na nacrt Zakona o krivičnom postupku. Učestvovao je u pripremi predloga za izradu Akcionog plana za poglavlje 23 ”Pravosuđe i temeljna prava“ (2012. i 2015. godine).

Učestvovao je kao saradnik na projektima Svjetske banke ”Upravljanje ljudskim resursima u pravosuđu” i ” Funkcionalna revizija pravosuđa u Crnoj Gori“, 2018.godine.

Koautor je analize ”Nova vlada u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala: Šta da se radi u tužilaštvu i policiji?”, Institut alternativa, 2020. Urednik i koautor analize „Institucionalni okvir za istraživanje korupcije i organizovanog kriminala – uporedni modeli“, Institut alternativa, novembar 2013.

Bio je urednik analize “Saradnja policije i tužilaštva – priče tužilaca, policijskih inspektora i sudija“, Institut Alternativa, 2014, urednik analize ”Nalaz revizije – dokaz i putokaz ; saradnja Državne revizorske institucije i tužilaštva u Crnoj Gori”, Institut alternativa, 2016. analize ”Zadovoljena Forma ili suština? – Analiza sadržine godišnjih izvještaja o radu Državnog tužilaštva i Uprave policije”, Institut Alternativa, 2012, kao i analize ”Crna Gora i pregovori u poglavlju 23“, Institut Alternativa, 2012.

Učestvovao je u koordinaciji i sprovođenju regionalnih projekata Merlin i Bencher – u okviru kojih su analizirana i mjerila postavljena u procesu pregovora za oblast pravosuđa, kao i projekta ”Tužilačka istraga na Zapadnom Balkanu” koji je sproveden u saradnji sa Udruženjem tužilaca Srbije.

Inicijativa: Objaviti podatke o poreskom dugu i reprogramu opština

Upravi prihoda i carina smo uputili inicijativu da počne redovno objavljivati podatke o ispunjavanju obaveza koje opštine imaju po ugovorima o reprogramu, kao i statusu trenutnih poreskih obaveza lokalnih samouprava.

Kako građani nemaju blagovremenu i preciznu informaciju o tome da li opštine izmiruju svoje obaveze po ugovorima o reprogramu, kao i da li su uredne u ispunjavanju redovnih poreskih obaveza, pozvali smo Upravu prihoda i carina da počne na mjesečnom nivou objavljivati informaciju o

• Stanju dospjelih i izmirenih obaveza po ugovorima o reprogramu od strane opština, i

• Ukupnom iznosu prijavljenih i plaćenih poreskih obaveza svih lokalnih samouprava i njihovih javnih službi po svim osnovama.

Ministarstvo finansija je 2015. godine potpisalo ugovore o reprogramu poreskog duga sa 16 opština, u ukupnom iznosu od 90 miliona eura, sa periodom otplate od 20 godina (za sve osim za Bar i Budvu, čiji period otplate je pet godina). Ovim ugovorima su opštine takođe bile u obavezi da utvrde dinamiku rješavanja viška zaposlenih i obezbijede saglasnost Ministarstva finansija prilikom svakog novog zapošljavanja. Uslovi za raskid ugovora sa 7 od 16 lokalnih samouprava stekli su se već nakon prve godine njegovog važenja, najviše u dijelu koji se odnosi na obavezu obezbjeđivanja saglasnosti za nova zapošljavanja, ali i izmirivanja dugovanja po reprogramu. Opštine Bar i Budva bi trebalo da su već izmirile svoje obaveze po ovim ugovorima.

Podsjećamo da je sa ugovorima o reprogramu od početka nedostajalo otvorenosti – ni sami ugovori nisu bili dostupni javnosti dok ih Institut alternativa nije dobio preko zahtjeva za slobodan pristup informacijama i objavio ih na svom sajtu. Ministarstvo finansija je samo jednom, 2016. godine, objavilo dokument iz kojeg je javnost mogla da zaključi na koji način teče dinamika ispunjavanja ugovorenih obaveza. Institut alternativa se već obraćao Poreskoj upravi tražeći informaciju o stanju poreskog duga svih lokalnih samouprava i dobio odgovor da se stanje duga i evidencija ne vode na način koji smo mi tražili.

Podsjećamo da je 2020. godine zaustavljen petogodišnji trend smanjenja ukupnog duga lokalnih samouprava: dug opština je na kraju prošle godine iznosio 119,7 miliona (1,2 miliona više nego na kraju 2019. godine), a početak ove godine su obilježile vijesti o novim milionskim dugoročnim zaduženjima i najrazvijenijih opština, kao i o finansijskim teškoćama u drugim opštinama. Ovo se dešava nakon što je izmjenama Zakona o finansiranju lokalne samouprave 2019. godine značajno povećan procenat ustupljenih prihoda lokalnom nivou. Sve ovo čini važnim blagovremeno objavljivanje tačnih podataka o ispunjavanju obaveza po reprogramu i urednosti izmirivanja redovnih poreskih obaveza.

Marko Sošić
Istraživač javnih politika

 

Uprava prihoda i carina nam je 27. jula 2021. uputila odgovor na inicijativu u kojem najavljuje da će objaviti analizu poreskog duga lokalnih samouprava, potvrdivši naše navode da su opštine ponovo počele da akumuliraju dug kako u pogledu tekućih, tako i reprogramiranih poreskih obaveza. Sa druge strane, Uprava ne daje odgovor na našu inicijativu u pogledu uspsotavljanja stalnih kanala informisanja o stanju duga opština. Odgovor možete pročitati ovdje.

Ne usvaja se izvještaj: Pa šta?

Razmatranje izvještaja o radu institucija nad kojima vrše nadzor je važan kontrolni mehanizam na raspolaganju posalnicima i poslanicama.

Novi saziv Skupštine donio je i presedane u broju izvještaja institucija, koji se ne usvajaju na matičnim odborima.

U novom infografiku predstavljamo ključne brojke u ovoj oblasti parlamentarnog nadzora i ukazujemo da kvantitet izvještaja koji nijesu usvojeni nije išao u korak sa kvalitetom kontrole nad radom institucija.

Ideje za transformaciju proširenja EU na Zapadni Balkan

Evropska unija (EU) je umorna od proširenja, a građanke i građani regiona od čekanja na benefite integracije u EU. Očigledno je da postojeći pristup ne daje rezultate i da mu je potreban novi podsticaj.

U želji da doprinesemo novoj dinamici proširenja EU na Zapadni Balkan, u okviru mreže istraživačkih centara iz regiona TEN – Think for Europe Network, čiji smo član, i zajedno sa Centrom za evropske političke studije (CEPS) iz Brisela, pripremili smo set novih ideja za ranu integraciju u EU, koja će omogućiti opipljivije podsticaje za zemlje koje teže punopravnom članstvu.

Zagovaramo usvajanje nove metodologije, koja će omogućiti postupnu funkcionalnu i institucionalnu integraciju na osnovu objektivnog monitoringa koji će biti propraćen konkretnim kvanitativnim pokazateljima napretka.

Više o našim idejama, koje su upućene u momentu kada predsjedavanje EU preuzima Slovenija, koja je obećala da će joj proširenje biti u fokusu, pročitajte na linku.