Crna Gora je do sada povukla nešto više od trećine novca koji je bio dostupan za uspješno sprovođenje Reformske agende. Izvještaji Evropske komisije ukazuju na nepouzdanost izvještavanja i sporu dinamiku ispunjavanja ciljeva, dok se mjere „na čekanju“ gomilaju.
Iako su uplate prve i druge tranše za Reformsku agendu od naših zvaničnika proglašeni uspjehom, izvještaji Evropske komisije ukazuju na zabrinjavajuće probleme u tačnosti Vladinog izvještavanja, gomilanje nesprovedenih reformskih koraka, kao i da smo do sada uspjeli povući tek nešto više od trećine dostupnog novca, čija je isplata uslovljena sprovođenjem reformi.
Od 25 reformskih koraka iz Reformske agende koje je trebalo sprovesti do juna ove godine, Vlada tvrdi da je u potpunosti sprovela 17, a Evropska komisija da je sprovedeno samo 12 koraka.
To ima uticaja i na novac koji smo povukli – od punog iznosa koji je bio na raspolaganju da smo sproveli svih 25 reformskih koraka – ukupno €52,14 mil. — isplaćeno je €19,70 mil. bruto, odnosno €18,26 mil. neto nakon odbitka za predfinansiranje. To je svega oko 38% dostupnih sredstava.
Posebno zabrinjavaju slučajevi u kojima se ocjena EK ne poklapa sa procjenama Vlade o stepenu ispunjenosti reformi. Dobar primjer nesaglasja Vlade i EK je reformski korak koji se odnosi na povezivanje Specijalnog državnog tužilaštva (SDT) i pristup bazama organa sa kojima sarađuje, čije ispunjenje donosi 2,1 milion eura. Vlada ovu mjeru vodi kao potpuno završenu, dok EK ocjenjuje da mjera nije sprovedena jer tri ključne baze podataka i dalje nijesu direktno dostupne SDT-u: pregled izdatih i primljenih faktura pravnih lica Poreske uprave, podaci Centralne banke o zaduženosti, transakcijama i blokadama računa, kao i transakcije dostupne CBCG, istorijski katastarski podaci iz Uprave za nekretnine.
Drugim riječima, Vlada zvanično tvrdi da je postignuta potpuna ispunjenost, a EK kroz svoj detaljni pregled demantuje Vladu i shodno svojoj ocjeni djelimično odobrava isplatu sredstava. Sličan obrazac je u koracima vezanim za energetiku, digitalizaciju, vladavinu prava, korporativno upravljanje. Na isti način je došlo do neslaganja u ocjeni ispunjenosti mjera za ukupno 13 reformskih koraka (od 25 ukupno), za koje Vlada tvrdi da su u potpunosti ili djelimično ispunjeni, a EK analizom dostavljenih dokaza i procjenom zaključuje da nijesu ostvareni. Raskorak se svodi na isto pravilo – EK traži temeljno dokazanu funkcionalnost i zadržava ocjenu „nije ostvareno”, pa isplate ostaju djelimične i znatno ispod raspoloživog iznosa. Upravo takvi slučajevi objašnjavaju zašto je do sada povučen samo dio sredstava iz Plana rasta.
Sredstva koja nijesu isplaćena do sada nijesu izgubljena jer za njih postoji “grejs period” od godinu dana do kada se ona još uvijek mogu povući ako se reforme sprovedu. Ipak, treba imati u vidu da do decembra ove godine treba sprovesti dodatnih 32 koraka, koji potencijalno donose 83,4 miliona eura. Dakle, sem nezavršenih obaveza koje vučemo još od decembra prošle godine (ukupno 13 mjera), do kraja godine imamo i nove 32 mjere za koje ćemo morati izvijestiti EK o urađenom. Gomilanje obaveza u prvoj godini sprovođenja Reformske agende svjedoči o nedostatku kapaciteta i nedovoljnoj posvećenosti nadležnih institucija da sprovedu reforme koje su same predložile u definisanim rokovima.
Marko Sošić
U nastavku, pogledajte pregled statusa dospjelih reformskih koraka:
