Monitoring i evaluacija vladavine prava u Crnoj Gori

PrintFriendly and PDF

 Preuzmite sažetak i preporuke studije: Monitoring i evaluacija vladavine prava u Crnoj Gori

Uprkos uspostavljanju novih institucija za borbu protiv korupcije  i intenzivnih zakonodavnih aktivnosti, Crna Gora nije značajno napredovala u ispunjavanju EU kriterijuma i standarda vladavine prava.

Reforma pravosuđa je i dalje u toku, ali problemi koji su identifikovani na samom početku, uključujući odgovornost, nezavisnost i nepristrasnost, predstavljaju izazov. Ipak, i dalje su neophodna adekvatna rješenja za glavne probleme, kao što su zapošljavanje i napredovanje tužilaca i sudija, transparentnost ocjenjivanja njihovog rada, etička i disciplinska odgovornost, krivična odgovornost i racionalizacija sudske mreže.

Agencija za sprječavanje korupcije uspostavljena je netransparentno i uz brojne kontroverze. Sve izrečene kazne za kršenje Zakona o sprječavanju korupcije su ispod zakonskog minimuma. Donacije pojedinaca političkim subjektima nisu dovoljno transparentne. Agencija nije dodijelila status zviždača licu koje je objelodanilo zloupotrebu javnih sredstava u političke svrhe. Rad Specijalnog državnog tužilaštva predstavlja rijedak primjer napretka u oblasti borbe protiv korupcije, iako su opstrukcije njegovog rada brojne.

Borba protiv organizovanog kriminala obilježena je poteškoćama koje proizilaze iz prelaska sa sudske na tužilačku istragu, kao i procesa prilagođavanja policijskih službenika i tužilaca svojim novim ulogama. Sa formiranjem Specijalnog policijskog odjeljenja kasnilo se pola godine, a kasni se i sa implementacijom mjera iz Strategije razvoja Uprave policije 2016-2020.

Crnogorska politička dešavanja tokom 2016. godine obilježilo je nekoliko presedana. Socijalistička demokratska partija (SDP) je napustila vladajuću koaliciju, nakon čega se pridružila takozvanoj Vladi izbornog povjerenja zajedno sa dvije druge opozicione partije. Vlada izbornog povjerenja imala je neke pozitivne efekte na transparentnost rada vlade, ali nije uspjela da spriječi izborne zloupotrebe, dok nadležne institucije nisu bile proaktivne kada je u pitanju obezbjeđivanje slobodnih i fer izbora.

Brojni slučajevi zloupotrebe javnih resursa, kupovine glasova i drugih kršenja zakona prijavljeni se u toku izborne kampanje i samog izbornog dana. Specijalno tužilaštvo je formiralo 157 predmeta zbog krivičnih djela protiv izbornog prava, na osnovu prijava podnijetih od strane NVO-a, političkih partija i građana i na osnovu medijskih izvještaja. Opozicija je odbila da prizna rezultate izbora usljed navoda i zvaničnih izjava datih na dan izbora od strane policije i tužilaštva, koji su tvrdili da su teroristi iz Srbije djelovali po nalozima određenih partija i planirali da premijera liše slobode.

Ne naročito ambiciozna Strategija reforme javne uprave i prateći Akcioni plan usvojeni su nakon nešto više od pola godine zakašnjenja. U državnoj upravi se još uvijek ne zapošljava po zaslugama, a početak sprovođenja važnih zakona se uporno odlaže. Početak pregovora o pristupanju Evropskoj uniji nije dovoljno uticao na smanjenje politizacije u Crnoj Gori.

Odgovornost lokalnih samouprava je posebno zabrinjavajuća, imajući u vidu da su informacije o finansijama na lokalnom nivou označene povjerljivim od strane Ministarstva finansija. Nedostatak budžetske transparentnosti na nacionalnom nivou takođe predstavlja problem.

Saradnja između civilnog društva i Vlade je nazadovala. Zakon o nevladinim organizacijama nije izmijenjen, a rad Savjeta za razvoj NVO je zaustavljen usljed bojkota NVO predstavnika u ovom tijelu. Pregovori o članstvu u EU odvijaju se isključivo između Vlade i Evropske komisije. Ostali bitni akteri, uključujući i organizacije civilnog društva, marginalizovani su u ovom procesu, a njihova uloga je dodatno umanjena činjenicom da ekspertska mišljenja o procesu usaglašavanja crnogorskog zakonodavstva sa EU standardima javnosti nisu dostupna.

Vladini napori da postignu socijalnu inkluziju ne pružaju dovoljnu kontrolu sredstava predviđenih za zapošljavanje marginalizovanih grupa. Ne postoji sistemski pristup koji bi tretirao svaku vrstu diskriminacije. Iako novo zakonsko rješenje bolje uređuje organizaciju javnih okupljanja u Crnoj Gori, ono ne prepoznaje i ne rješava dva postojana problema: upravne procedure i obezbjeđivanje javnih skupova od strane policije. Nema dovoljno napretka u rješavanju slučajeva napada na novinare, kao ni prijetnje novinarima jer se ne smatraju krivičnim djelima.

Studija je u cjelosti dostupna samo na engleskom jeziku.

Facebook Twitter Email